BIGtheme.net http://bigtheme.net/ecommerce/opencart OpenCart Templates

“Xarici ölkələrə köç edən alimlər dünyada daha böyük təsirə malikdirlər” – ARAŞDIRMA


  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Bu səbəbdən dünyanın ən tanınmış alimləri ABŞ və Qərbi Avropaya gedir

İstixeber.info xəbər verir ki,əksər elm adamları müxtəlif səbəblərdən tez-tez ölkələrini dəyişdirirlər. İki yeni araşdırma, başqa ölkələrə gedən tədqiqatçıların orta hesabla öz ölkəsində işləməyə davam edənlərdən daha çox təsirə malik məqalələr ortaya qoyub. Elm beynəlxalq bir hadisədir. Müxtəlif ölkələrin alimləri bir-biri ilə əməkdaşlıq edə bilərlər. Müxtəlif səbəblərdən zaman-zaman tədqiqatçılar bir ölkədən digərinə gələ və burada yaşaya bilərlər. Təsadüfi deyil ki, araşdırmalar qürbətdə yaşayan  elm adamlarının ölkəni dəyişdirməyənlərdən daha çox elmi təsiri olan yazılar yazdıqlarını göstərir.

İlk araşdırma Indoneziya Universiteti, Bloomington Campusdaki Cassidy Sugimoto tərəfindən aparılıb. Sugimoto, “El Science of Alel” bu araşdırmada verilənlər bazasını istifadə edib. Bu, elmi məqalələrin nə dərəcədə tez-tez alındığını izləməyə imkan verir. Araşdırmada, 2008-ci ildən 2015-ci ilə qədər 14 milyon məqalə gözdən keçiriləb. Bu məqalələrin müəlliflərinin yüzdə 96-sı, bu zaman çərçivəsində ölkəni dəyişdirməmişdir. Qalan 4 faiz isə, ən azı bir dəfə olsun bir ölkədən digərinə köçmüşdür. Hər bir tədqiqatçı öz işinin təsir gücü kimi qəbul edilir. Və Sugimotonun araşdırması göstərir ki, ölkələrəni dəyişən tədqiqatçılar daha səmərəli araşdırma aparırlar. Tez-tez ölkə dəyişdirən tədqiqatçılar orta hesabla bir ölkədə yaşayan tədqiqatçılara nisbətən daha təsirli məqalələr dərc edirlərmiş.

Şimali Amerikalı tədqiqatçılar üçün ölkənin dəyişməsinin təsiri 10,8 faiz, Şərqi Avropa tədqiqatçıları üçün isə bu nisbət 172,8 faiz təşkil edib. Lakin, Sugimotonun analizi, ölkəni dəyişdirməyin hələ elm adamlarına mütləq təsirini təsdiqləmək üçün tam deyildi. Ohayo Dövlət Universitetinin Columbus Campus və Caroline Wagner, Avropa Komissiyasının Təbiətdə Birgə Araşdırma Mərkəzində yazdığı məqalə bu sualın üzərinə gedir və ölkəni dəyişdirilməyin yayım keyfiyyətinə müsbət təsir göstərdiyi ortaya çıxır. Wagner və Jonkers regresiya təhlili vasitəsilə bu qənaətə gəlirlər. Cütlük ölkənin tədqiqat və inkişafı xərcləri, həmin ölkəyə gələn və daxil olan tədqiqatçıların sayı və tədqiqatçıların hazırladığı tədqiqat məqalələrinin keyfiyyəti arasındakı əlaqəni araşdırır.

ABŞ tədqiqatçıları arasından xaricə gedən və ya daxildəki xaricilərin nisbəti çox yüksək olmasada, buradakı tədqiqatlar orta səviyyədə yüksək bir elmi təsir göstərir. Bunun da bir izahatı var.  Birləşmiş Ştatlarda çox sayda yerli elm adamları var və siyahıdakı digər ölkələrin dövlətləri arasında deyil öz əyalətləri arasında köçlərə üstünlük verirlər. ABŞ ilə müqayisədə ən uyğun nümunə Avropa Birliyi ola bilər. Avropa ittifaqı da ABŞ kimi böyük bir nüfuza, üzv ölkələr arasında asanlıqla yer dəyişdirən çox sayda tədqiqatçıya və fərqli qurumların işbirliyini dəstəkləyən federal proqramlara sahibdir.

Wagner və Jonkers-in araşdırmaları göstərir ki, dünyada ən yaxşı istinad verən məqalələrin ilk on faizindəki məqalələrin 40 faizi Aİ-dən, 35 faizi isə ABŞ tədqiqatçıları tərəfindən hazırlanır. ABŞ əhalisinin 320 milyon və Avropa İttifaqının əhalisinin 510 milyon olduğunu nəzərə alsaq, bu məlumatlar, ABŞ tədqiqatçılarının adambaşına təsirli məqalələrin istehsalında daha müvəffəqiyyətli olduğunu sübut edir.

Alimlərin yaşadıqları ölkəni dəyişdirməsi isə adətən “beyin köçü” kimi tanınır. Hazırda beyin köçü dünyada müxtəlif istiqamətlər üzrə davam edir. Bunlardan ən önəmli iki istiqamət isə ABŞ və Avropa Birliyi ölkələrinə olan beyin köçüdür. Belə ki, hazırda üçüncü dünya ölkələri, yəni inkişaf etməkdə olan ölkələrdən daha çox bu istiqamətə güclü beyin axını davam edir. Ancaq maraqlı tendensiya budur ki, ABŞ-da alimlər özlərini Avropa ölkələrindən daha sürətli şəkildə realizə edə bilirlər. Bu bir sıra hesabatlarda da öz əksini tapır. Çünki, Birləşmiş Ştatlar dünyadakı digər ölkələrlə müqayisədə elmin inkişafı üçün daha böyük imkanlar yaradır. Bu isə təbii olaraq elm adamlarının diqqətini çəkir və onlar məhz fəaliyyətlərini davam etdirmək üçün bu ölkəni seçirlər.

Məsələn, bu ilin fevral ayına olan məlumata görə tədqiqatçı alimlər Amerikada orta hesabla bir ayda 7 min 750 dollar qazanırlar. Bu isə bir ildə 93 min dollar gəlir deməkdir. Ancaq Avropa ölkələrində bu rəqəm dövlətlərdən asılı olaraq dəyişir. Məsələn, Almaniyada araşdırmaçı alimlər illik 49 min, Böyük Britaniyada isə 30 min qazanırlarsa, digər Avropa ölkələrində bu rəqəm çox aşağıdır. Onu da qeyd edək ki, göstərilən bu rəqəmlər ümumi statistikadır. Məsələn, müxtəlif sahələr üzrə alimlərin gəlirləri Amerikada bəzən illik milyon dolları ötür. Məhz bunun nəticəsində Avropa ölkələrindən ABŞ-a da beyin köçü prosesi baş verir. Belə ki, Avropa komissiyasının rəsmi məlumatına görə ABŞ-ın elm və texnologiya sahəsində 1999-cu ildə artıq 28400 Britaniyalı, 25200 almaniyalı və 7700 italiyalı alim çalışırdı.(İnterview.az/)Kamal Hüseyn

İstixebür.info Bakı 09.03.2019

Rəşad Orucoğlu

 

loading...
Dizayn: VETENİM.İNFO TƏSİSÇİ: ƏLƏKBƏROV SƏNAN MƏMMƏD OĞLU - Saytın bütün hüquqlar qorunur. Saytdakı materiallardan istifadə zamanı istinad zəruridir. ƏLAQƏ: +99455 233-73-39 +99470 2337339 EMAİL: istixeber.info@mail.ru ÜNVAN: YEVLAX ŞƏHƏRİ NİZAMİ PROSPEKTİ 26